و اگر پوست ترنج و امثال آن از سرفه كردن حفظ كنند كه باعث ورم حلق شود و بكشد و ادويه ملزقه مثل لعابات فرو برند و تخم بهى در دهان نگاهدارند و لعاب آن را فرو برده باشند و آنچه نمايان باشد با سر كلبتين برآورند و اگر زلو در حلق مانده باشد نانخواه و فلفل را كه نازك بسايند و در حلق او بدمند كه زلو از نان‌خواه مىگريزد و جاى خود را مىگذارد بعد از آن اگر بمعده رود سركه و نمك بخورند كه قاتل آنست بعد از آن تليينى كه دفع آن كند و اگر در بينى باشد نانخواه و فلفل را سائيده با نفس بالا كشند و چون جدا شود دفع آن كنند و اگر مريض حيله سازد و بچيزهاى گرم ناشته شود بعد از آن پارچه برف در دهان گيرند كه او بطلب سردى برمىآيد و طحلب كه بوى گِل داشته باشد در وقت تشنگى در دهان نگاهدارند نيز خوب است كه او به طحلب مائل است اگر جراحت مانده باشد لعاب بزرقطونا بدهند و بعد از آن اگر احتياج افتد آبى كه در آن گلنار و پوست انار جوشانيده باشد بدهند و سائر علاجات جراحت كنند تيزى آواز از تنگى قصبه ريه باشد و باعث آن خشكى مزاج بود چنانچه زنان را مىباشد و گرانى اواز از فراخى قصبهء ريه باشد و باعث آن گرمى مزاج بود و صفائى آواز از خشكى قصبه باشد و تيرگى از رطوبت و درشتى آواز جهة درشتى قصبه و نرمى آواز جهة نرمى قصبهء ريه و تدارك هر يكى بافراط شود كه از خوردن ضد آن كنند و گاهى آواز بنشيند از دود و غبار و آوازهاى بلند و كثرت سخن و طعام‌هاى تيز مثل سير و خردل و مانند آن تدارك آن به روغن بادام كنند و بادام نيز خورند در حمام و زردهء بيضهء مرغ نيمبرشته خورند و مسكه كه به آب شير گرم شسته باشند يا نبات خورند و آش و فالوده و فرنى و امثال آن غذا باشد و حب سرفه كه مغزهاى تر داشته باشد در زير زبان نگاهدارند سعال اما سرفه كه از خشكى قصبهء ريه باشد علاج آن